Giữ trọn hương đặc sản Quy Nhơn
Ngày 28.12.2024, UBND TP Quy Nhơn đã tổ chức lễ công bố Nhãn hiệu chứng nhận cho hai sản phẩm “Chả cá Cù Lao Xanh” và “Nước rau câu Nhơn Hải”, đánh dấu bước phát triển mới cho hai sản phẩm đặc trưng của địa phương. Báo Bình Ðịnh có cuộc trao đổi với ông Phan Tuấn, Trưởng Phòng Kinh tế TP Quy Nhơn, về định hướng phát triển hai sản phẩm này.
Khẳng định giá trị đặc sản địa phương
Chả cá Cù Lao Xanh không chỉ là một món ăn quen thuộc mà còn mang đậm giá trị văn hóa và tiềm năng kinh tế của xã đảo Nhơn Châu.
• Chả cá Quy Nhơn được coi là một trong những “thương hiệu” nổi tiếng, vì sao UBND TP Quy Nhơn lại chọn chả cá Cù Lao Xanh để đầu tư phát triển…
- Đây là món ăn truyền thống của người dân đảo Cù Lao Xanh thuộc xã Nhơn Châu. Do sống ngay biển và ít khi vào đất liền, người dân trên đảo tận dụng nguồn cá dồi dào được đánh bắt để chế biến thành chả cá phục vụ nhu cầu ăn uống hàng ngày. Dần dần, món ăn này trở thành đặc sản.
Hiện nay, trên đảo có 10 hộ thường xuyên sản xuất chả cá, mỗi năm đưa ra thị trường khoảng 6.000 kg sản phẩm. Chả cá không chỉ tạo thu nhập ổn định cho người dân mà còn trở thành món quà được du khách ưa chuộng. Năm 2022, sản phẩm đã được UBND tỉnh chứng nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao và là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh. Đây chính là động lực để chúng tôi quyết tâm đầu tư phát triển sản phẩm.
• Vậy đâu là bí quyết tạo nên hương vị đặc trưng của chả cá Cù Lao Xanh, thưa ông?
- Quy trình chế biến chả cá Cù Lao Xanh cũng như mọi nơi, gồm các bước chính: Đầu tiên, cá tươi được rửa sạch bằng nước đã qua xử lý, sau đó lọc phần thịt cá ra khỏi xương và da. Thịt cá được xay nhuyễn cùng các gia vị như hành, tỏi, ớt, tiêu và được nêm nếm vừa phải để giữ được vị ngọt tự nhiên của cá.
Nhưng điểm đặc biệt của chả cá Cù Lao Xanh đầu tiên nằm ở nguồn nguyên liệu. Người dân đảo chỉ chọn những loại cá biển tươi ngon như cá thu, cá mối, cá nhồng được đánh bắt trực tiếp tại vùng biển quanh đảo. Cá được chọn phải thật tươi, chắc thịt và có độ ngọt cao. Thứ đến là bí quyết gia truyền trong chế biến, mà bí quyết thì… (cười)
• Người dân xã đảo Nhơn Châu vốn còn nhiều khó khăn, việc có được nhãn hiệu chứng nhận sẽ mang lại những cơ hội phát triển mới…
- Đúng vậy! Nhãn hiệu chứng nhận là bước đệm quan trọng để phát triển bền vững ngành sản xuất chả cá truyền thống của Nhơn Châu. Trước hết, đây là công cụ bảo hộ pháp lý giúp ngăn chặn việc sử dụng không đúng quy định thương hiệu này.
Về mặt kinh tế, nhãn hiệu chứng nhận sẽ tạo điều kiện để mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm. Đây cũng là cơ hội để đưa sản phẩm vào các chuỗi cửa hàng đặc sản, khách sạn và khu du lịch, góp phần nâng cao uy tín của sản phẩm, tăng trưởng doanh thu và mở rộng phạm vi tiêu thụ.
Giữ trọn hương vị biển
Từ rau câu chân vịt tự nhiên ở vùng biển Nhơn Hải, người dân nơi đây đã tạo nên đặc sản nước rau câu với hương vị độc đáo, khác biệt nhờ công thức gia truyền nhiều đời.
• Rau câu chân vịt ở Nhơn Hải có đặc điểm gì khác biệt so với những vùng khác, thưa ông?
- Vùng biển Nhơn Hải có điều kiện tự nhiên rất thuận lợi cho sự phát triển của rau câu chân vịt. Đây là loại rau câu sinh trưởng tự nhiên cùng với các rạn san hô, tạo nên một hệ sinh thái đặc trưng của vùng biển này. Nhờ môi trường biển trong lành, rau câu chân vịt ở đây có chất lượng rất tốt, thân dày, dai và có độ trong cao khi chế biến.
Để chọn được nguyên liệu tốt nhất, người dân địa phương phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình từ khâu thu hoạch đến sơ chế. Rau câu được thu hái đúng mùa, phải đảm bảo đã trưởng thành và được phơi khô tự nhiên. Trước khi đưa vào sản xuất, nguyên liệu phải qua khâu kiểm tra chất lượng kỹ lưỡng theo tiêu chuẩn đã được quy định.
• Hẳn người dân Nhơn Hải cũng có bí quyết riêng để sản xuất nước rau câu và tạo nên sự khác biệt…
- Bí quyết làm nên hương vị đặc trưng của nước rau câu Nhơn Hải nằm ở quy trình chế biến khắt khe và tỷ lệ phối trộn nguyên liệu hợp lý, đặc biệt là công thức pha chế truyền thống được người dân Nhơn Hải giữ gìn qua nhiều thế hệ. Quy trình này tạo ra sản phẩm có màu trắng đục đặc trưng, mùi thơm tự nhiên và vị ngọt dịu của đường phèn hòa quyện với rau câu.
• Theo ông, nhãn hiệu chứng nhận tác động thế nào đến chất lượng và giá trị sản phẩm?
- Việc được công nhận nhãn hiệu chứng nhận là một bước ngoặt quan trọng đối với sản phẩm nước rau câu Nhơn Hải. Hiện nay, địa phương có hơn 10 cơ sở sản xuất, mỗi năm cung ứng ra thị trường khoảng 32.000 chai. Năm 2022, sản phẩm đã được UBND tỉnh chứng nhận đạt OCOP 3 sao, càng khẳng định giá trị và chất lượng của sản phẩm.
Lãnh đạo Sở KH&CN trao Giấy chứng nhận Nhãn hiệu chứng nhận “Chả cá Cù Lao xanh” và “Nước rau câu Nhơn Hải” cho UBND TP Quy Nhơn. Ảnh: H.G
Nhãn hiệu chứng nhận không chỉ giúp bảo vệ thương hiệu mà còn tạo điều kiện để người dân phát triển sản xuất bền vững. Điều này góp phần quan trọng trong việc gìn giữ nghề truyền thống, tạo công ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.
Hướng đến phát triển bền vững
Việc 2 sản phẩm được cấp nhãn hiệu chứng nhận là cơ sở để UBND TP Quy Nhơn có kế hoạch phát triển toàn diện các sản phẩm này.
• Ông có thể chia sẻ đôi nét về quá trình xây dựng và đăng ký nhãn hiệu cho các sản phẩm trên?
- Hành trình xây dựng nhãn hiệu chứng nhận cho các sản phẩm bắt đầu từ năm 2022. Đầu tiên, chúng tôi phối hợp với Trung tâm Thông tin - Ứng dụng KH&CN Bình Định để xây dựng hồ sơ đăng ký. Quá trình này khá phức tạp và mất nhiều thời gian. Chúng tôi phải xây dựng các văn bản quan trọng như quy trình sản xuất chuẩn, bộ tiêu chuẩn cơ sở, quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu. Cùng với đó là thiết kế logo nhận diện thương hiệu và lập bản đồ vùng sản xuất. Các văn bản này đều được thông qua nhiều cuộc hội thảo với sự góp ý của các chuyên gia và cơ quan liên quan.
Một bước quan trọng là xin phép UBND tỉnh cho sử dụng địa danh “Cù Lao Xanh” và “Nhơn Hải”. Sau khi được chấp thuận, chúng tôi nộp hồ sơ lên Cục Sở hữu trí tuệ vào tháng 2.2023. Đến ngày 23.5.2024, Cục sở hữu trí tuệ chính thức cấp Giấy chứng nhận bảo hộ nhãn hiệu cho 2 sản phẩm. Đây là kết quả của sự nỗ lực không ngừng của cả tập thể và sự hỗ trợ từ các cơ quan ban ngành.
• Thưa ông, thành phố có kế hoạch gì để phát triển các sản phẩm?
- Để giúp các sản phẩm mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng cần phải có một kế hoạch cụ thể, trong đó nhấn mạnh công tác truyền thông về giá trị của các nhãn hiệu, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về quản lý và sử dụng nhãn hiệu để đảm bảo chất lượng sản phẩm được duy trì ổn định.
Cùng với đó, chúng tôi sẽ hỗ trợ các hộ sản xuất cải tiến công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm, bao gồm việc tổ chức các khóa tập huấn về kỹ thuật sản xuất, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và hỗ trợ đầu tư trang thiết bị hiện đại. Đồng thời, hỗ trợ xây dựng mạng lưới phân phối để đưa sản phẩm đi xa hơn.
• Ngoài lợi ích về kinh tế từ kinh doanh các sản phẩm này, việc các sản phẩm được công nhận nhãn hiệu chứng nhận hẳn sẽ tạo cơ hội cho phát triển du lịch tại các địa phương…
- Vâng, chúng tôi nhận thấy tiềm năng rất lớn trong việc kết hợp sản xuất đặc sản với phát triển du lịch trải nghiệm. Chẳng hạn như thiết kế các tour du lịch cho phép du khách tham quan quy trình sản xuất. Du khách có thể trực tiếp trải nghiệm cách làm chả cá theo phương pháp thủ công truyền thống của người dân địa phương. Điều này không chỉ tạo thêm sản phẩm du lịch độc đáo mà còn góp phần quảng bá thương hiệu đến với du khách trong và ngoài nước.
• Xin cảm ơn ông!
HƯƠNG GIANG (Thực hiện)