KỶ NIỆM 105 NĂM NGÀY BÁC HỒ RA ĐI TÌM ĐƯỜNG CỨU NƯỚC (5.6.1911 - 5.6.2016):
Những bước ngoặt quan trọng trong hành trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc
Ngày 5.6.1911, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (với tên gọi Văn Ba) bắt đầu chuyến hành trình tìm đường cứu nước. Trải qua quá trình bôn ba gần chục năm trời, Người mới tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho cách mạng Việt Nam. Trong hành trình ấy, Người đã có những quyết định vô cùng quan trọng, có tính chất bước ngoặt, thể hiện bản lĩnh, trí tuệ, sự mẫn cảm chính trị và lòng yêu nước nồng nàn.
Bến Nhà Rồng. Nơi đây, ngày 5.6.1911, người thanh niên Việt Nam yêu nước Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước. Ảnh tư liệu
Lựa chọn hướng đi đúng
Khác với các nhà yêu nước đương thời, Người đã chọn cho mình một hướng đi mới: Đi sang phương Tây, là nơi đã diễn ra các cuộc cách mạng tư sản điển hình, nơi có kẻ thù của dân tộc (thực dân Pháp), bởi theo triết lý phương Đông “Không vào hang cọp sao bắt được cọp”. Bác chọn phương Tây còn vì một lý do rất đơn giản là muốn tìm hiểu xem đằng sau những từ “tự do, bình đẳng, bác ái” là gì rồi về giúp đồng bào mình.
Như vậy, bước ngoặt đầu tiên có tính quyết định đến việc lựa chọn con đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc là Người đã chọn một hướng đi đúng. Và chọn một cách đi đúng: Đi vào thực tiễn, xuất phát từ thực tiễn rồi mới tìm hiểu lý luận, sau đó đem lý luận đối chiếu với thực tiễn, dù Người chưa biết đến phép biện chứng duy vật của triết học Mác - Lênin.
Phân biệt rõ bạn thù trên phạm vi toàn thế giới
Khi sang các nước phương Tây, Nguyễn Ái Quốc không bị choáng ngợp bởi vẻ hào nhoáng bên ngoài của những kinh đô hoa lệ, sang trọng bậc nhất châu Âu và thế giới lúc bấy giờ. Vì thế, đến thăm tượng Nữ thần tự do ở Mỹ, Người không chỉ nhìn thấy vòng nguyệt quế trên đầu tượng nữ thần mà còn thấy dưới chân nữ thần rất nhiều nô lệ da đen đang chịu bao tủi cực, đói khổ, áp bức bóc lột… Với óc quan sát tinh tế và khả năng khái quát cao, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đi đến kết luận hết sức quan trọng: “Trên thế giới này cho dù màu da khác nhau nhưng chỉ có hai loại người mà thôi. Đó là loại người đi áp bức bóc lột và loại người bị áp bức bóc lột”. Nhận thức của Người đã góp phần quan trọng: Phân định bạn - thù trên phạm vi toàn thế giới.
Kiên quyết khước từ con đường cách mạng tư sản
Đến Pháp, Mỹ, Anh, là những quốc gia đã trải qua cách mạng tư sản hàng trăm năm, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chứng kiến không những sự phát triển của những quốc gia này, mà quan trọng hơn, Người đã thấy rõ một thực tế: Sự bất công vẫn tồn tại. Người khẳng định: “Cách mệnh Pháp cũng như cách mệnh Mỹ, nghĩa là cách mệnh tư bản, cách mệnh không đến nơi. Tiếng là cộng hòa dân chủ kỳ thực trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức thuộc địa, cách mệnh đã bốn lần rồi mà nay công nông Pháp hãy còn phải mưu cách mệnh một lần nữa mới mong thoát khỏi vòng áp bức”. Từ đó, Người kiên quyết khước từ con đường cách mạng tư sản, mặc dù chưa biết cứu nước bằng con đường nào.
Quyết định của Người có tính chất bước ngoặt vô cùng quan trọng vì thời điểm này, cách mạng tư sản đang có sức hấp dẫn lớn đối với cách mạng Việt Nam và những nhà yêu nước đương thời. Mặt khác, khước từ con đường cứu nước này là tiền đề vô cùng quan trọng giúp người đến với Cách mạng Tháng Mười Nga, đến với cách mạng vô sản- cách mệnh đến nơi, cách mệnh triệt để nhất.
Thấy rõ bản chất của chủ nghĩa đế quốc
Năm 1919, các nước thắng trận họp Hội nghị Versailles nhằm chia lại thuộc địa sau chiến tranh thế giới thứ nhất. Thay mặt những người Việt Nam yêu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã gửi đến Hội nghị bản “Yêu sách của nhân dân An Nam”. Mặc dù những yêu sách ấy rất đỗi bình thường, thiết thực: Tự do báo chí, tự do hội họp, thay chế độ ra các sắc lệnh bằng chế độ ra các đạo luật…nhưng hội nghị đã không chấp nhận. Từ đó, Người đi đến một nhận xét vô cùng quan trọng: “Chủ nghĩa Uyn xơn chỉ là một trò bịp bợm lớn”. Sự nghiệp giải phóng các thuộc địa không thể trông chờ vào những lời hứa của chính khách các nước tư bản mà phải dựa vào chính nội lực và sự nỗ lực, hy sinh… của các nước thuộc địa.
Bắt gặp chủ nghĩa Mác- Lênin
Tháng 7.1920, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc bắt gặp “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa” của Lênin đăng trên báo Humanite (Nhân đạo). Mặc dù chưa hiểu hết nội dung văn kiện quan trọng này, nhưng bằng sự mẫn cảm về chính trị, Người đã khẳng định: Đây là cái cần thiết cho chúng ta, là con đường giải phóng cho chúng ta.
Tiếp đó, tháng 12.1920, tại Đại hội lần thứ 18 Đảng Dân chủ Xã hội Pháp, Người đã tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp và bỏ phiếu tán thành việc Đảng Cộng sản Pháp gia nhập Quốc tế III. Hai sự kiện trên chứng tỏ, Người đã tìm thấy và lựa chọn dứt khoát con đường cứu nước đúng đắn cho cách mạng Việt Nam. Người khẳng định: Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản. Lựa chọn của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã giúp cách mạng Việt Nam chấm dứt sự khủng hoảng, bế tắc về đường lối cứu nước.
Như vậy, 5 quyết định quan trọng có tính bước ngoặt trong hành trình tìm đường cứu nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cho thấy Người có một trí tuệ mẫn tiệp, khả năng phân tích, đánh giá chính xác tình hình thế giới và trong nước, phân định rõ bạn - thù; đồng thời, cho thấy bản lĩnh độc lập, tự chủ của một nhà cách mạng chân chính. Nhờ vậy, Người đã tìm thấy và lựa chọn được con đường cứu nước đúng đắn cho cách mạng Việt Nam.
Điều đó cũng cho chúng ta bài học kinh nghiệm hết sức quý báu trong tình hình hiện nay. Trước tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động phức tạp như hiện nay, đòi hỏi chúng ta phải hết sức bình tĩnh, sáng suốt phân tích, nhìn nhận đánh giá chính xác tình hình để từ đó có những đối sách phù hợp, thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.
LÊ VĂN MINH