Khởi đầu “giấc mơ” về Vật lý lý thuyết
Ngày 1.10.2016, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam đã khởi động nhóm nghiên cứu Vật lý lý thuyết. Đây sẽ là nơi quy tụ các nhà khoa học quốc tế và trong nước để thực hiện các nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực Vật lý lý thuyết.
Nhóm nghiên cứu do tiến sĩ (TS) Lê Đức Ninh và TS Đào Thị Nhung phụ trách. Đôi vợ chồng khoa học này đã bỏ cuộc sống ở trời Âu để trở về Việt Nam, đến Quy Nhơn làm công tác nghiên cứu. TS Lê Đức Ninh quê ở Thanh Hóa, còn Ninh Bình là gốc gác của TS Đào Thị Nhung. Họ cùng khởi đầu với ngành học Vật lý tại Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, và đều chọn đi theo Vật lý lý thuyết.
Tiến sĩ Đào Thị Nhung (ngoài cùng, bên phải) và tiến sĩ Lê Đức Ninh (thứ 2, từ trái sang) trò chuyện cùng Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Quốc Dũng và GS Trần Thanh Vân tại lễ khởi động nhóm Vật lý lý thuyết.
Bỏ Đức, chọn Quy Nhơn
Năm học cuối ở giảng đường đại học, Lê Đức Ninh tham dự một lớp học Vật lý quốc tế do Giáo sư (GS) Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội Khoa học gặp gỡ Việt Nam - tổ chức tại Huế. “Qua lớp học này, tôi được tiếp xúc với nhiều nhà khoa học nước ngoài, học hỏi được rất nhiều từ họ. Họ đến Việt Nam không chỉ để giảng dạy mà còn tìm kiếm những sinh viên giỏi, cấp học bổng đào tạo. Xong lớp học ở Huế, tôi tiếp tục tham dự một lớp Vật lý khác vào năm sau. Và, cơ duyên đeo đuổi Vật lý lý thuyết đến khi tôi được nhận suất học bổng từ Quỹ học bổng Odon Vallet để sang Pháp làm nghiên cứu sinh năm 2005. Ở Pháp được một thời gian, tôi tiếp tục sang thành phố Munich (Đức) làm việc” - anh Ninh kể.
Khác với chồng, TS Đào Thị Nhung thì lại khởi đầu con đường theo đuổi niềm đam mê khoa học Vật lý bằng học bổng du học ở Italia mà chị tự “săn” được. Sau một năm học ở Viện Vật lý lý thuyết quốc tế ICTP (TP Trieste), đến năm 2008 chị mới sang Munich đoàn tụ cùng chồng và tiếp tục làm nghiên cứu sinh.
Trong khi chồng đang làm việc tại Đại học Humboldt Berlin, vợ nghỉ sinh rồi ở nhà chăm con nhỏ thì đôi vợ chồng cùng sinh năm 1981 này quyết định về nước, với lý do quan trọng nhất là “làm điều mình muốn làm”, muốn làm việc và gắn bó với đất nước của mình. TS Đào Thị Nhung giải thích: “Chúng tôi muốn làm những điều mà mình thích và thật sự là của mình. Bởi, ở nước ngoài chúng tôi cũng chỉ là người làm thuê mà thôi!”.
Vợ chồng Ninh đã phải suy tính và trao đổi rất lâu, rất kỹ với GS Trần Thanh Vân mới có quyết định như ngày hôm nay. “Chúng tôi có 2 con nhỏ, đơn thuần làm nghiên cứu khoa học nên chỉ muốn đến một thành phố yên bình, không quá xô bồ để có thể dành toàn bộ thời gian, tâm huyết cho công việc. Năm 2014, GS Trần Thanh Vân có lời mời về Quy Nhơn làm việc, đến năm 2015 thì chúng tôi đồng ý trở về. Đó là cả một quá trình! ” - chị Nhung vui vẻ cho biết.
Hiện tại, vợ chồng anh Ninh đang thuê nhà ở phường Ghềnh Ráng (TP Quy Nhơn) để tiện cho công việc. Đó là một mái ấm nhỏ, với 2 con, bé lớn 5 tuổi, bé nhỏ mới được 20 tháng.
Tiến sĩ Lê Đức Ninh (trên cùng) trình bày về các nội dung và ý tưởng hoạt động của nhóm Vật lý lý thuyết của Trung tâm ICISE trước các nhà khoa học trong và ngoài nước.
“Bắc cầu” khoa học
Từ khi thành lập đến nay, Trung tâm ICISE đã tổ chức nhiều hội nghị, với hàng ngàn nhà khoa học đến đây để thảo luận, trao đổi về những kết quả nghiên cứu mới nhất. “Tuy nhiên, họ đến đây cũng chỉ một thời gian ngắn, rất khó để có sự hợp tác nghiên cứu với chúng ta, nếu không có sự liên hệ, tương tác với những nhà khoa học làm việc ở đây thì rất uổng phí. Vì thế, chúng tôi muốn làm “cầu nối” nghiên cứu cho các nhà khoa học thế giới và trong nước, khi đó sự hợp tác khoa học sẽ dễ dàng hơn” - tiến sĩ Ninh chia sẻ.
Trong giai đoạn đầu, nhóm nghiên cứu sẽ thực hiện các nghiên cứu mũi nhọn trong lĩnh vực Vật lý lý thuyết, như: quy luật hoạt động của tự nhiên, cấu trúc vật chất, tìm hiểu về lịch sử của vũ trụ... “Mọi người cứ nghĩ khoa học Vật lý lý thuyết là những gì xa xôi, nhưng thật ra đó là con đường để con người có thể phát minh ra nhiều thứ và lý giải nhiều hiện tượng của thế giới, vũ trụ. Không đâu xa, rất nhiều dụng cụ phục vụ cho đời sống con người hôm nay như máy tính, smartphone… chính là kết quả của những nghiên cứu Vật lý. Nói như thế để thấy nghiên cứu khoa học rất quan trọng, chúng ta muốn đuổi kịp các nước phát triển phải lấy khoa học làm nền tảng, nếu không sẽ mãi mãi chỉ là người làm thuê. Việt Nam không thiếu người giỏi, vấn đề là quy tụ họ lại để làm chủ cho sự phát triển của mình” - anh Ninh tâm sự.
Trong kế hoạch, nhóm nghiên cứu sẽ thu hút thêm các nhà khoa học trẻ và sinh viên có niềm đam mê khoa học Vật lý. Trước mắt, sẽ liên kết với Trường ĐH Quy Nhơn và Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP Hồ Chí Minh; đồng thời hợp tác với các nhà khoa học trẻ trên thế giới. Các nhà khoa học, sinh viên Việt Nam muốn làm việc cùng nhóm chỉ cần viết thư, hoặc trao đổi trực tiếp để đặt vấn đề. Chị Nhung thông tin: “Chúng tôi sẽ có một quỹ học bổng, hoặc hợp đồng làm việc ngắn hạn cho những nhà khoa học trẻ, sinh viên giỏi trong quá trình họ học tập và làm việc tại nhóm, để các bạn tập trung nghiên cứu. Đó là một nỗ lực rất lớn của Hội Khoa học gặp gỡ Việt Nam và GS Trần Thanh Vân”.
THU HIỀN
Phát biểu tại Lễ khởi động nhóm nghiên cứu Vật lý lý thuyết, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Quốc Dũng xúc động khi vợ chồng nhà khoa học trẻ Lê Đức Ninh và Đào Thị Nhung nhận lời mời về Quy Nhơn. “Cái gì mới bắt đầu cũng hết sức gian nan, nhưng tôi tin chắc chúng ta sẽ thành công với nhiệt huyết của hai nhà khoa học trẻ, của tất cả chúng ta để hỗ trợ cho nhóm nghiên cứu thì không gì không thể. Tôi luôn có một mơ ước, một ngày nào đó sẽ có công trình nghiên cứu xuất phát từ mảnh đất này được vinh danh giải thưởng Nobel” - Chủ tịch UBND tỉnh bày tỏ.