Phát triển nông nghiệp, nông thôn ở Phù Cát: Lấy khoa học kỹ thuật làm “đòn bẩy”
Giữa lúc bức tranh chung về phát triển KH&CN ở địa phương còn nhiều “mảng tối”, huyện Phù Cát đã nổi lên với nhiều hoạt động ứng dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất và đời sống đạt hiệu quả đáng kể.
Dân nhờ, chính quyền cũng có lợi
Năm 2016, gia đình ông Lê Văn Thông, ở xã Cát Minh, được hỗ trợ thực hiện mô hình nuôi cá chua thương phẩm với quy mô 5.000 con giống và 30% kinh phí mua thức ăn trị giá khoảng 20 triệu đồng từ nguồn kinh phí sự nghiệp KH&CN của huyện. Mấy chục năm gắn với nuôi đìa quảng canh, cuối mùa còn được con nào hay con nấy thì nay ông Thông áp dụng bài bản quy trình kỹ thuật nuôi cá chua từ việc cải tạo 2 ao nuôi khoảng 1,3 ha cho đến cách đo nước, cho ăn, chăm sóc và “chẩn bệnh” cho cá...
Mô hình nuôi cá chua thương phẩm của ông Lê Văn Thông được huyện hỗ trợ từ nguồn kinh phí sự nghiệp KH&CN.
“Đến nay, cá chua nuôi theo mô hình đã được hơn 2 tháng tuổi, đến Tết này có thể thu hoạch được với trọng lượng cá chừng 0,5 kg/con. Khác với nuôi đìa quảng canh tự nhiên, nhờ làm theo quy trình kỹ thuật đã hạn chế đáng kể cá chua giống bị chết khi thả ra ao nuôi còn khoảng 5%, trước đây tỉ lệ này lên đến 30 - 40%. Tính giá cá chua mùa Tết khoảng 100 ngàn đồng/kg, trừ hết chi phí đầu tư thì vẫn lãi cao” - ông Thông cho biết.
Nuôi cá chua thương phẩm là 1 trong 7 đề tài nghiên cứu, mô hình ứng dụng tiến bộ KH&CN hiệu quả vào sản xuất tại huyện Phù Cát trong năm nay. Có thể kể ra đây nhiều đề tài, mô hình hiệu quả, như mô hình chuyển giao kỹ thuật xử lý mùi hôi trong chăn nuôi bằng sử dụng chế phẩm vi sinh tại hộ gia đình ở xã Cát Tân, kết quả bước đầu cho thấy việc sử dụng chế phẩm vi sinh BIDI-IMO trong chăn nuôi làm giảm nhanh mùi hôi thối, góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Hoặc mô hình trồng đậu phụng thâm canh trên đất lúa chuyển đổi quy mô 2 ha tại xã Cát Nhơn rất được nông dân “hít” khi giảm đáng kể tỉ lệ nhiễm sâu bệnh, cải tạo đất, tiết kiệm được nguồn nước tưới, giảm áp lực về nước cho địa phương...
Đáng chú ý là mô hình xử lý rơm rạ trên đồng ruộng bằng chế phẩm sinh học để hạn chế ngộ độc hữu cơ trên lúa vùng ven đê Đông tại 2 xã Cát Tiến và Cát Chánh, quy mô 10 ha với 88 hộ tham gia. “Nếu sử dụng phân hóa học để xử lý rơm rạ thì khả năng rửa trôi chất độc rất cao, dễ gây ảnh hưởng đến cây trồng. Vì thế, việc sử dụng phân vi sinh được người dân ở đây rất ủng hộ và đánh giá cao” - ông Lương Văn Khoa, Phó trưởng phòng NN&PTNT huyện Phù Cát, cho hay.
Phó Chủ tịch UBND huyện Phù Cát Nguyễn Huỳnh Huyện cho biết: “Các tiến bộ KHKT được ứng dụng hiệu quả nhất trên lĩnh vực nông nghiệp, góp phần tăng năng suất cây trồng, vật nuôi, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân. Từ đó, không chỉ người dân được nhờ mà chính quyền cũng được lợi”.
Gắn KHKT với xây dựng nông thôn mới
Một trong những điểm mấu chốt trong hoạt động KH&CN cấp huyện là nguồn kinh phí thực hiện các đề tài nghiên cứu hay mô hình kỹ thuật. Theo ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Giám đốc Sở KH&CN, có một nghịch lý là lâu nay các địa phương luôn kêu thiếu tiền đầu tư cho lĩnh vực KH&CN, nhưng khi có tiền lại không “tiêu” hết, đến cuối năm phải trả lại. Điều đáng ghi nhận ở huyện Phù Cát là địa phương đã bố trí đúng kinh phí cho hoạt động này.
“Trên thực tế, chúng tôi đều đấu tranh để giữ “nguyên vẹn” kinh phí KH&CN để triển khai các hoạt động KH&CN mà không bị điều chuyển sang hạng mục khác. Chưa kể, khoản kinh phí sự nghiệp KH&CN được tỉnh phân bổ hằng năm chưa thấm vào đâu so với nhu cầu, nên huyện phải “xé lẻ” chứ chưa triển khai được các nghiên cứu hay mô hình đầu tư quy mô” - ông Nguyễn Huỳnh Huyện chia sẻ.
Ngoài cái khó về kinh phí thực hiện các ứng dụng mô hình KH&CN ít ỏi, ông Huyện cũng thừa nhận, hoạt động KH&CN ở huyện Phù Cát vẫn còn nhiều khó khăn khi hội đồng khoa học cho đến lãnh đạo phụ trách lĩnh vực này đều phải kiêm nhiệm; đội ngũ cán bộ làm công tác ứng dụng tiến bộ KHKT còn mỏng và yếu về kỹ năng tổ chức triển khai nghiên cứu...
“Hiện nay, Phù Cát xây dựng 60 cánh đồng lớn, nhưng chỉ vì thiếu ứng dụng KHKT mà phải bỏ bớt chỉ còn 49 cánh đồng lớn. Vì vậy, thời gian tới, các đề tài nghiên cứu và ứng dụng KHKT sẽ quan tâm gắn với xây dựng nông thôn mới, nhất là trong xây dựng cánh đồng mẫu lớn để gắn kết “3 nhà”: nhà nông - nhà khoa học - doanh nghiệp. Sẽ ưu tiên ứng dụng KHKT để làm đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội những vùng khó khăn” - ông Huyện cho biết.
Ông Nguyễn Hữu Hà cũng cho rằng, trong tiến trình phát triển hiện nay, để nền kinh tế của một địa phương phát triển nhanh, bền vững và ngày càng hiện đại hóa thì việc áp dụng những thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất là điều không thể thiếu. Để góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động này, công tác thông tin, tuyên truyền cần phải được đẩy mạnh và mang tính dài hơi, bền vững.
THU HIỀN