El Nino làm dịch Zika lây lan mạnh hơn
Các nhà khoa học đến từ trường đại học Liverpool (Anh) vừa chứng minh rằng, sự thay đổi kiểu thời tiết do hiện tượng El Nino năm 2015 mang tên Godzilla gây ra khiến cho dịch Zika tại Nam Mỹ lây lan mạnh hơn.
Nhóm nghiên cứu đã sử dụng một mô hình dịch tễ học mới để tìm hiểu xem khí hậu tác động như thế nào đến sự lây lan của vi rút Zika thông qua 2 loài muỗi trung gian truyền bệnh chính: muỗi Aedes aegypti gây bệnh sốt vàng và muỗi vằn (Aedes albopictus).
Nhóm cũng sử dụng mô hình này để dự đoán nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong tương lai, giúp giới chức ngành y tế cộng đồng điều chỉnh biện pháp kiểm soát muỗi và lời khuyên về việc đi lại cho người dân.
Mô hình trên ứng dụng dữ liệu về sự phân bố của 2 loại muỗi trung gian truyền bệnh phổ biến khắp thế giới và các yếu tố phụ thuộc vào nhiệt độ thời tiết, chẳng hạn như tỉ lệ muỗi cắn, tỉ lệ tử vong và tốc độ phát triển của vi rút trong cơ thể muỗi để dự đoán về ảnh hưởng của thời tiết lên mức độ lây lan của vi rút. Qua đó, nhóm nghiên cứu phát hiện rằng, khi dịch Zika bùng phát tại Nam Mỹ vào năm 2015, nguy cơ lây lan dịch bệnh tại đây là lớn nhất.
Nhóm nghiên cứu cho rằng nhiều khả năng hiện tượng El Nino kết hợp với sự biến đổi khí hậu đã tạo điều kiện thuận lợi cho 2 loài muỗi trung gian truyền bệnh nói trên sinh sôi nảy nở.
El Nino là hiện tượng tự nhiên xảy ra khi nhiệt độ tại Thái Bình Dương cao hơn bình thường và gây ra kiểu thời tiết khắc nghiệt ở khắp nơi trên thế giới. El Nino xảy ra từ 3-7 năm/lần với mức độ khác nhau. Năm 2015, hiện tượng này xuất hiện với cường độ mạnh nhất trong lịch sử, gây ra nhiều hậu quả như hạn hán khốc liệt, mưa lớn và nhiệt độ tăng trên toàn cầu.
Trưởng nhóm nghiên cứu, chuyên gia dân số và dịch tễ học, Tiến sĩ Cyril Caminade cho biết: "Nhiều người cho rằng vi rút Zika có thể lan truyền từ Đông Nam Á hoặc các hòn đảo ở Thái Bình Dương sang Brazil vào năm 2013".
"Tuy nhiên, mô hình của chúng tôi cho thấy điều kiện nhiệt độ liên quan đến El Nino vào năm 2015 đóng vai trò chính trong việc châm ngòi bùng phát dịch bệnh, sau gần 2 năm vi rút Zika được cho là lan truyền tới châu Mỹ" - Tiến sĩ Caminade nói.
"Ngoài El Nino còn có nhiều nhân tố then chốt khác đóng vai trò làm trầm trọng hơn tình hình dịch bệnh, chẳng hạn như nhiều người dân Nam Mỹ chưa từng phơi nhiễm với vi rút Zika nên không có khả năng miễn dịch với loại vi rút này, hoạt động đi lại và giao thương khiến nguy cơ lây lan dịch bệnh tăng, chủng vi rút Zika biến đổi và nhiều loại vi rút khác như vi rút gây sốt xuất huyết cùng gây ra dịch bệnh song song với dịch Zika" - Tiến sĩ Caminade tiếp.
Nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch điều chỉnh mô hình để phát triển hệ thống cảnh báo sớm đối với nhiều loại dịch bệnh khác, chẳng hạn như sốt xuất huyết để giúp giới chức y tế chuẩn bị đối phó, thậm chí ngăn ngừa dịch bệnh bùng phát trong tương lai.
Gần đây, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuyên bố dịch Zika không còn là tình trạng khẩn cấp toàn cầu nhưng vẫn là thách thức đáng kể kéo dài đối với sức khỏe cộng đồng.
Tố Uyên (Theo Science Daily)