Nâng “chất” hoạt động KH&CN cấp huyện
Theo đánh giá của Sở KH&CN, hoạt động KH&CN trên địa bàn các huyện, thị xã, thành phố năm 2016 đã có nhiều khởi sắc, được nâng “chất” sát với nhu cầu thực tế của địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập kéo dài qua nhiều năm chưa khắc phục được.
Đáng chú ý, ngoài kinh phí sự nghiệp KH&CN, một số địa phương còn bố trí thêm kinh phí từ nguồn khác phục vụ hoạt động KH&CN trên địa bàn. Hoạt động tuyên truyền, đưa KH&CN vào cuộc sống cũng được chú trọng.
Thực trạng “trắng” cán bộ chuyên trách về KH&CN là thực tế bức xúc ở hầu hết địa phương.
- Trong ảnh: Sở KH&CN làm việc với UBND huyện Hoài Nhơn về tình hình hoạt động KH&CN năm 2016.
Giải quyết nhu cầu địa phương
Thời gian gần đây, công tác ứng dụng tiến bộ KHKT vào sản xuất và đời sống ở cấp huyện đã đạt được một số kết quả tích cực, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, phát triển KT-XH tại địa phương.
Ông Nguyễn Huỳnh Huyện, Phó Chủ tịch UBND huyện Phù Cát, cho hay: “Đây là lĩnh vực còn mới mẻ, cán bộ chỉ kiêm nhiệm, thu ngân sách huyện còn hạn hẹp, nguồn sự nghiệp KH&CN cấp huyện mỗi năm 240 triệu đồng, trong khi nhu cầu đặt ra ở địa phương khá lớn. Đó là bài toán nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi, giải quyết vấn nạn ô nhiễm môi trường; rồi nhu cầu về giống mới cũng rất lớn. Tận dụng ưu thế về kinh tế nông nghiệp và kinh tế biển, Phù Cát xác định bố trí, lồng ghép nhiều nguồn vốn, ngân sách cấp huyện, vốn đối ứng trong dân để đẩy mạnh ứng dụng KH&CN vào sản xuất, đời sống. Đến nay, nhiều đề tài KH&CN đã được ứng dụng rộng rãi, sát với thực tế”.
Điển hình, Phù Cát đã triển khai 4 mô hình thuộc chương trình “chuyển giao, ứng dụng công nghệ sinh học năm 2016” mang lại hiệu quả cao: “Ứng dụng chế phẩm vi sinh Trichoderma phòng ngừa bệnh thối rễ trên cây ớt”, “Sử dụng đệm lót sinh học trong nuôi heo”, “Sử dụng đệm lót sinh học trong nuôi gà” và “Ứng dụng chế phẩm phân giải cellulose xử lý phế phụ phẩm nông nghiệp làm phân bón hữu cơ”. Ngoài ra, huyện đã triển khai 4 mô hình ứng dụng tiến bộ KHKT là: “Chuyển giao kỹ thuật xử lý mùi hôi trong chăn nuôi bằng sử dụng chế phẩm vi sinh”, “Trồng nấm linh chi”, “Trồng nấm mộc nhĩ” và “Nuôi cá chua thương phẩm bằng thức ăn công nghiệp”. Cùng với đó là 3 đề tài khoa học sử dụng nguồn kinh phí sự nghiệp KH&CN, 5 mô hình ứng dụng kỹ thuật từ các vốn khuyến nông, khuyến công…
Trong khi đó, huyện Hoài Nhơn phối hợp triển khai 3 mô hình ứng dụng tiến bộ KHKT: “Ứng dụng chế phẩm vi sinh Bitricho phòng ngừa bệnh thối cổ rễ trong trồng thâm canh cây hồ tiêu”, “Trồng nấm sò” và “Trồng nấm rơm”. Từ kinh phí KH&CN, huyện đã thực hiện 15 nhiệm vụ, đề tài; ứng dụng 5 mô hình khoa học kỹ thuật từ vốn khuyến nông.
Ngay cả huyện miền núi còn nhiều khó khăn như Vân Canh, vẫn triển khai hiệu quả 2 mô hình ứng dụng tiến bộ KH&CN từ nguồn vốn sự nghiệp KH&CN vào sản xuất: “Chăn nuôi thỏ sinh sản giống mới New Zealand và California” và “Trồng rau rừng sạch, an toàn”.
Ông Nguyễn Hữu Hà, Phó Giám đốc Sở KH&CN, đánh giá: “Năm 2016, Sở KH&CN đã tập trung chủ yếu vào ứng dụng các tiến bộ KH&CN trong sản xuất nông, lâm nghiệp, thủy sản; góp phần chuyển đổi cơ cấu và tăng năng suất cây trồng, vật nuôi. Các hoạt động liên kết giữa tỉnh với các đơn vị nghiên cứu để triển khai thực hiện nhiệm vụ KH&CN ngày càng được mở rộng, gắn bó chặt chẽ cung - cầu từ hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KH&CN đến sản xuất, đời sống, tạo sự chuyển biến rõ rệt về năng suất, chất lượng và hiệu quả”.
“Các địa phương nên lựa chọn kỹ những đề tài nghiên cứu khoa học hay mô hình ứng dụng KH&CN sát thực tế, có tính khả thi cao; chủ động xây dựng kế hoạch ứng dụng KHKT; đề xuất chuyển giao các kết quả nghiên cứu thành công vào thực tế. Ngoài ra, chủ động xây dựng các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, hỗ trợ đổi mới công nghệ trong sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp… Ðây chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, nhằm tạo đà cho KH&CN địa phương phát triển và ứng dụng vào nhiều lĩnh vực của đời sống” - ông NGUYỄN HỮU HÀ đặt vấn đề.
Cần tháo gỡ khó khăn về nhân lực
Dù bức tranh phát triển KH&CN cấp huyện đã có phần tươi sáng nhưng vẫn còn đó nhiều khó khăn, bất cập; không nhiều nhiệm vụ, đề tài, dự án nghiên cứu khoa học được đề xuất, triển khai phát huy hiệu quả trong thực tế. Theo ông Nguyễn Hữu Hà, một số huyện, thị xã, thành phố còn chưa chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan để thực hiện công tác quản lý nhà nước về hoạt động KH&CN. Các địa phương chưa thực sự chủ động trong việc đề xuất các nhiệm vụ mang tính chất cấp thiết.
Đợt kiểm tra tình hình hoạt động KH&CN cấp huyện tiến hành hồi tháng 11.2016 cho thấy, “trắng” cán bộ chuyên trách về KH&CN là thực tế bức xúc ở hầu hết các địa phương. Dù chiến lược phát triển KH&CN các cấp đề ra, phấn đấu mỗi huyện ít nhất có một cán bộ chuyên trách lĩnh vực này, nhưng trong thời gian qua, chỉ duy nhất huyện Phù Mỹ triển khai được. Dù vậy, đến năm nay, địa phương này cũng không còn chuyên trách KH&CN.
Ông Phan Thanh Hòa, Trưởng phòng Kinh tế TX An Nhơn, cho hay: Nhiều năm qua, Phòng Kinh tế được giao trực tiếp quản lý nhà nước về KH&CN, song nhân sự ở đơn vị này phải kiêm nhiệm nhiều việc. Đến năm 2016 thì “trống” chuyên viên phụ trách KH&CN do nghỉ hưu, khiến công tác thống kê, quản lý, triển khai các đề tài, dự án KH&CN và thực hiện nhiều nhiệm vụ quản lý nhà nước ở lĩnh vực này hết sức khó khăn. Tình trạng “hành chính hóa” trong quản lý hoạt động nghiên cứu KH&CN đã trở thành áp lực đối với người nghiên cứu lẫn người quản lý, là “rào cản” không nhỏ.
Đề cập những khó khăn ở địa phương, ông Trương Đề, Phó Chủ tịch UBND huyện Hoài Nhơn, chia sẻ: “Do cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều việc nên Phòng Kinh tế chỉ đảm nhận và triển khai được các nhiệm vụ cơ bản của KH&CN cấp huyện hàng năm. Việc khảo sát nhu cầu, các địa phương cần nghiên cứu cũng như phối hợp làm việc với các đơn vị nghiên cứu để đề xuất đề tài KH&CN có tính cấp thiết vẫn chưa làm được”.
THU HIỀN