Bên trong nhà máy lắp ráp iPhone tại Trung Quốc
Hãy tưởng tượng việc bạn phải đi làm vào 7 giờ 30 phút tối và phải trải qua 12 tiếng mỗi ngày trong một nhà máy, nơi mà công việc duy nhất của bạn chỉ là vặn một con ốc vít vào lưng một chiếc smartphone. Công việc đó lặp đi lặp lại hàng ngày.
Ban ngày, bạn ngủ trong một phòng trọ cùng với 7 người khác. Đến tối, bạn thức dậy và lại bắt đầu làm việc.
Đó là những gì mà Dejian Zeng đã trải qua trong 6 tuần làm việc tại một nhà máy lắp ráp iPhone của tập đoàn gia công Pegatron tại Thượng Hải (Trung Quốc) trong mùa hè vừa qua.
Zeng là một sinh viên thuộc Đại học New York (NYU) và đến nhà máy này để làm việc dưới hình thức thực hiện một dự án của NYU.
Nguồn: Business Insider.
Đến đây, Zeng sống trong một phòng trọ cùng với 7 người khác. Hàng ngày nhà máy có xe buýt đưa đón công nhân từ khu nhà trọ đến nơi làm việc, do nhà trọ này không nằm trong khuôn viên nhà máy.
Khởi đầu
Công nhân đi vào nhà máy của Pegatron. Ảnh Dejian Zeng.
Khi mới bắt đầu công việc, Zeng phải làm ca đêm. Băng chuyền có nhiều ca khác nhau, nên có người làm từ 7 giờ 30 phút, có người làm lúc 8 giờ hay 9 giờ 30 phút tối.
Zeng được phân công làm ở dây chuyền lắp ráp, thuộc bộ phận thực hiện các công đoạn cuối cùng (lắp ráp, kiểm tra, đóng gói) để hoàn thiện một sản phẩm iPhone. Trên mỗi dây chuyển có khoảng 100 vị trí và mỗi vị trí phụ trách một việc khác nhau. Ban đầu, Zeng lắp ráp iPhone 6S, sau đó chuyển sang lắp ráp iPhone 7.
Công việc của Zeng khi lắp ráp iPhone 6S rất đơn giản, đó là đặt loa vào bên trong máy (iPhone) và sau đó lắp ốc vít rồi đặt điện thoại lại băng chuyền để chuyển cho vị trí khác. Zeng lặp đi lặp lại hoạt động này 1.800 lần mỗi ngày.
“Trong những ngày đầu tiên tôi phải tập trung cao độ vì không thể bắt kịp tốc độ của băng chuyền. Tôi gần như không có thời gian để nghĩ được gì khác, ngoài việc cần phải làm mỗi lúc một nhanh hơn,” Zeng mô tả. “Sau đó, khi đã quen việc, tôi thậm chí có thể nhắm mắt mà vẫn làm được, nhưng khi đó lại có nhiều thời gian rảnh mà lại không biết làm gì. Đó là thời điểm mà mọi người cảm thấy rất khó chịu. Tại các nhà máy của Pegatron, công nhân không được đem theo bất kỳ thiết bị điện tử nào vào bên trong.”
Khuôn viên nhà máy, nhìn từ phòng trọ của Zeng. Ảnh: Dejian Zeng.
Sau mỗi 2 tiếng làm việc, Zeng được nghỉ 10 phút.
Trong 10 phút nghỉ giải lao này, nhiều người tranh thủ ngủ. Tuy nhiên, điều này thực sự khó khăn vì thời gian quá ngắn. Nếu muốn uống nước hay đi vệ sinh, mọi người cần ra khỏi một cái xưởng rộng lớn rồi mới đến được nhà vệ sinh. Sau khi trở lại xưởng là vừa hết 10 phút.
Vì vậy, cực kỳ khó khăn khi một ai đó vừa buồn ngủ vừa muốn uống nước. Công nhân ở đây chỉ được chọn một thứ.
Ăn trưa và nghỉ ngơi tại nơi làm việc
Sau 10 phút nghỉ giải lao, công nhân trở lại làm việc thêm 2 tiếng nước, trước khi được nghỉ 50 phút để ăn trưa. Bữa trưa thường có rau, thịt hay thỉnh thoảng có bánh bao hay mì, nhưng cơ bản là có ba món: rau, thịt và cơm. Zeng cho biết, đôi khi cũng có thêm món tráng miệng là táo, lê hay một số loại trái cây.
Nếu ai đó ăn xong sớm thì có để ngả lưng một lúc, nhưng đây là điều hiếm hoi tại nhà máy này. Mọi người chỉ đến đó ngồi và ngủ, nhưng tuyệt đối không được nằm. Nếu có ai đó nằm xuống, lập tức sẽ có người đến quẹt thẻ và ghi lại thông tin trong hồ sơ của người đó. Khi thông tin này được công bố, quản lý sẽ đến và “nhắc nhở” người đó. Nếu vi phạm nhiều lần thì sẽ bị trừ tiền.
Chưa nói đến việc nằm ngủ, chỉ cần bị bắt gặp đang nằm là sẽ bị “sờ gáy”. Điều tương tự cũng xảy ra nếu ai đó bị phát hiện đem điện thoại hay bất cứ vật kim loại nào vào nhà máy, thậm chí là chưa đem vào trong. Vì chỉ cần đi qua máy quét và bị phát hiện, người đó sẽ có tên trong “sổ đen”.
Sau bữa trưa, công nhân sẽ làm thêm 4 tiếng, nhưng cũng được nghỉ giải lao 10 phút giữa mỗi 2 tiếng. Thông thường mọi người phải làm 8 tiếng mỗi ngày và sau đó có thể có tăng ca.
Tuy nhiên, Zeng cho rằng, việc tăng ca không phải do công nhân tự nguyện. “Họ bị ép đi theo con đường đó (làm tăng ca) vì lương cơ bản quá thấp,” Zeng nói. Một công nhân không thể đủ tiền sống nếu không tăng ca. Các nhà máy biết điều này và công nhân cũng vậy. Họ (các nhà máy) biết rằng, khi một người nào bước vào đây để làm việc, nghĩa là người đó cần làm tăng ca để có tiền.
Bí mật trong nhà máy của Pegatron
Zeng cho biết có một số vị trí trong băng chuyền có nhiệm vụ dễ dàng hơn những vị trí khác, ví dụ như có chỗ công nhân chỉ việc dán một cái nhãn (sticker) lên thân máy. Thậm chí, có những vị trí gần như không phải làm gì, như tái chế rác. Người đảm nhận vị trí này chỉ cần ngồi chờ rác được đưa đến và phân loại.
Theo Zeng, những vị trí dễ dàng như vậy thường được dành cho những người mà quản lý nhà máy có cảm tình.
Pegatron có một hệ thống khảo sát để tiếp nhận khiếu nại trực tiếp từ công nhân, nhưng hệ thống này không được lắp đặt tại các nhà máy của tập đoàn này.
Công nhân đến làm việc tại Pegatron theo nhiều cách khác nhau. Một số được tuyển dụng trực tiếp, nhưng cũng có những người phải thông qua môi giới. Khi các cơ sở môi giới giới thiệu người vào làm và những người này có thể “trụ lại” hơn 20 ngày, thì Pegatron sẽ trả cho các cơ sở này một số tiền. Zeng cho hay, tất cả cửa hàng quanh nhà máy đều là chỗ môi giới việc làm cho nơi đây.
Lê Quảng (theo Business Insider)