Mở hướng thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp
Ðã có tín hiệu từ thực tế, nhưng cần những đột phá về cơ chế, chính sách, cũng như hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp nhằm mở ra nhiều hướng trợ lực cho hoạt động khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh. Ðó là những vấn đề về khởi nghiệp được đặt dưới nhiều góc nhìn tại Hội thảo “Thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp tỉnh Bình Ðịnh” vừa diễn ra.
Sở KH&CN trao giấy chứng nhận cho 3 dự án xuất sắc nhất cuộc thi ý tưởng khởi nghiệp cấp tỉnh năm 2016.
Hội thảo do Sở KH&CN tổ chức ngày 19.7, với mục tiêu tạo lập môi trường thuận lợi để thúc đẩy hình thành và phát triển hệ sinh thái (HST) khởi nghiệp, làm điểm tựa cho các DN khởi nghiệp non trẻ.
Chính sách hỗ trợ: phải đột phá!
Vài năm gần đây, “khởi nghiệp sáng tạo” được nhắc đến như một yếu tố thúc đẩy hoạt động kinh tế tư nhân, là đầu tàu trong hành trình hội nhập. Tại Bình Định, năm 2016 đánh dấu sự khởi động của HST khởi nghiệp với một số hoạt động, đáng chú ý là cuộc thi Ý tưởng khởi nghiệp quy mô cấp tỉnh. Tuy nhiên, Bình Định vẫn còn đang thiếu các yếu tố quan trọng khác để hình thành một HST khởi nghiệp phát triển. “Yếu tố đầu tiên được nhắc đến là khả năng tiếp cận thông tin của các bạn trẻ khởi nghiệp. Tiếp đến là các tổ chức hỗ trợ chuyên môn cho DN khởi nghiệp vẫn chưa xuất hiện trong HST khởi nghiệp Bình Định. Vấn đề còn lại rất quan trọng là vốn cho các dự án khởi nghiệp”, chuyên gia chương trình tiền ươm tạo DN khởi nghiệp tỉnh Bình Định, ông Lý Đình Quân - Giám đốc Trung tâm Ươm tạo khởi nghiệp Sông Hàn (tại TP Đà Nẵng) - nhìn nhận.
Ông Quân cũng cho rằng, HST khởi nghiệp rất cần thiết với sự phát triển của kinh tế địa phương. Thực tế cho thấy, nơi nào lãnh đạo tỉnh “vào cuộc” thì khởi nghiệp “đi” rất nhanh. Nhưng đến nay, Bình Định vẫn đang loay hoay với cơ chế, chính sách hỗ trợ; cũng chưa có sự vào cuộc tích cực của các cấp chính quyền.
“ HST khởi nghiệp là nhận thức mới về khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ. Cần hình thành mối quan hệ gắn kết giữa ba nhà: nhà nước, nhà trường và nhà DN; bên cạnh đó, các ý tưởng khởi nghiệp phải sáng tạo mạnh mẽ hơn để tạo ra các sản phẩm KH&CN có tính cạnh tranh cao…
Ông Lê Công Nhường, Giám đốc Sở KH&CN.
Thông tin tại tọa đàm, Giám đốc Sở KH&CN Lê Công Nhường cho hay, kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XIV tháng 5.2017 đã thông qua Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa. Thêm vào đó, Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII cũng đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, trong đó đề cập nhiều đến hoạt động khởi nghiệp.
Còn Phó Giám đốc Sở KH&ĐT Phạm Đình Tòng cho rằng, cả giới khởi nghiệp và nhà đầu tư đều trông đợi khung khổ pháp lý cho hoạt động của mô hình quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo. Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa đã bổ sung quy định về quỹ này, tuy nhiên, khoảng trống pháp lý đang là điều mà cả các nhà đầu tư cũng như những đơn vị hoạt động trong lĩnh vực hỗ trợ DN khởi nghiệp lo ngại. Vướng mắc lớn nhất là mô hình hoạt động của quỹ này hoàn toàn khác với các quỹ đầu tư hiện hữu.
Cần có quỹ đầu tư mạo hiểm
Xét về bản chất, đầu tư mạo hiểm cho các DN khởi nghiệp thường bắt đầu từ giai đoạn ý tưởng. Tỉ lệ thành công của các khoản đầu tư dạng này thường rất khác so với các quỹ đầu tư hiện có, thậm chí phải xác định tỉ lệ “80% thất bại”. “Chính điều này ảnh hưởng rất lớn tới các quy định liên quan đến chính sách của quỹ đầu tư mạo hiểm. Đặc biệt, nếu không làm rõ khái niệm, tính chất hoạt động đầy rủi ro của mô hình sẽ trở thành bất lợi trong mắt các cơ quan quản lý”, ông Lý Đình Quân phân tích.
Khẳng định một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu để đỡ đầu cho các ý tưởng khởi nghiệp trong tỉnh là vốn, Phó Giám đốc Sở KH&CN Nguyễn Hữu Hà cho rằng, ý tưởng kinh doanh của các DN khởi nghiệp thường mạo hiểm và nhiều rủi ro nên cần phải có quỹ đầu tư mạo hiểm. Điều này có thể học từ nhiều quốc gia, địa phương đã khởi nghiệp thành công bằng cách huy động nguồn vốn từ DN và cộng đồng. Vấn đề còn lại là cần những quy định cụ thể, rõ ràng về cơ chế chính sách để huy động, sử dụng nguồn vốn này. Tuy nhiên, ông Hà cũng cho rằng, hiện tại mô hình này đang rất vướng, kể cả ở Trung ương.
Về “điểm nghẽn” thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm, bà Nguyễn Thị Thanh Hà, đại điện Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Bình Định, cho biết đến nay vẫn chưa có chính sách cụ thể, dù một số ngân hàng đã có kế hoạch. “Hiện, việc cho vay tín chấp của ngân hàng rất khó. Sở KH&CN nên kiến nghị tỉnh thành lập trung tâm dịch vụ về khởi nghiệp. Đây cũng là cầu nối để tiếp cận vốn vay ngân hàng, sẽ “dễ thở” hơn là các “ý tưởng” độc lập như hiện nay. Văn hóa khởi nghiệp cần chấp nhận sự sáng tạo đi cùng rủi ro”, bà Hà bày tỏ.
Trong khi đó, Hội Doanh nhân trẻ tỉnh cho rằng, khi các nguồn vốn tư nhân chưa được khai thác tốt từ các DN địa phương hay các quỹ tài chính, do sự nhận thức và nguyên tắc đầu tư vẫn còn là điều mới mẻ, thì sự hỗ trợ ban đầu của nguồn vốn Chính phủ đóng vai trò quan trọng, nhằm chia sẻ rủi ro, và tạo tiền đề cho nguồn vốn tư nhân tham gia vào hoạt động khởi nghiệp. “Giải pháp để giải quyết những vấn đề cốt lõi trong HST khởi nghiệp tại Bình Định là thành lập trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp tại địa phương, còn gọi là “vườn ươm DN”, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Vũ Hồng Quân đề xuất.
Năm 2016, HST khởi nghiệp của tỉnh do Sở KH&CN chủ trì, phối hợp các sở, ngành, đơn vị liên quan đã tổ chức thành công Cuộc thi Ý tưởng khởi nghiệp với 3 dự án xuất sắc nhất được hỗ trợ, tư vấn, đào tạo thông qua Trung tâm Ươm tạo khởi nghiệp Sông Hàn để hoàn thiện và thương mại hóa trên thị trường; trong đó, 1 dự án sẽ chính thức tham gia chương trình gọi vốn của tổ chức Sharktank (chương trình truyền hình thực tế thuộc sở hữu SONY PICTURES đã thành công tại 30 nước).
Trong năm 2017, Sở KH&CN sẽ phối hợp Trường ÐH Quy Nhơn và Hội Doanh nhân trẻ tỉnh xây dựng Không gian khởi nghiệp chung cho các bạn trẻ khởi nghiệp; đồng thời, phát động cuộc thi Ý tưởng khởi nghiệp và chương trình tuyển chọn, ươm tạo DN khởi nghiệp.
THU HIỀN