Giáo sư Gerardus’t Hooft - Nobel Vật lý 1999: Rất nhiều câu hỏi trong khoa học đang chờ các bạn trẻ
Nói chuyện cùng các học sinh, sinh viên và công chúng yêu khoa học tại TP Quy Nhơn, chủ nhân của giải Nobel Vật lý 1999 - GS. Gerardus’t Hooft không ngần ngại chia sẻ những giới hạn hiểu biết của con người về vũ trụ. “Và đây là động lực cho những người trẻ như các bạn, khi tương lai còn rất nhiều việc phải làm cho vật lý, nhất là vật lý lý thuyết”, giáo sư người Hà Lan nhắn nhủ.
GS. Gerardus’t Hooft nán lại để trả lời câu hỏi của các bạn trẻ, sau khi kết thúc buổi nói chuyện, giao lưu.
Bài thuyết trình về “Các định luật cơ bản của tự nhiên” tại buổi nói chuyện chiều 25.7 chưa đến 1 tiếng đồng hồ, ngắn gọn và không quá nặng học thuật. Khoảng thời gian còn lại là những trải lòng cởi mở của nhà khoa học ở tuổi 71 với công chúng.
Học và tự học suốt đời
GS. Gerardus’t Hooft đang làm việc tại ĐH Utrecht (Hà Lan). Vì thế, ông trả lời những thắc mắc vốn không dễ truyền tải một cách ngắn gọn, dễ hiểu về khoa học vật lý, vũ trụ học, hạt neutrino…, đồng thời khơi gợi được niềm hứng thú khoa học của các bạn trẻ. Trả lời ngay ở câu hỏi đầu tiên của em Võ Hoàng Long (Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn) đặt ra về một quan điểm “trái chiều” của giới khoa học liên quan đến khoa học vũ trụ, ông dí dỏm: “Câu hỏi của bạn đã ở một mức độ rất cao rồi. Đối với vũ trụ, chúng ta không thể biết điều gì sẽ xảy ra trong 10 năm, hay 100 năm nữa. Để hiểu hết, chúng ta cần phải có thời gian và đó là nhiệm vụ nghiên cứu của những người trẻ như các bạn”.
GS. Gerardus’t Hooft cho rằng, mỗi người có một niềm đam mê khác nhau, đó hoàn toàn là điều bình thường. “Các bạn có thể đam mê công nghệ thông tin, hóa học, âm nhạc và nhiều thứ khác, trong đó có khoa học. Tôi cảm thấy rất vui khi nhiều bạn trẻ có niềm đam mê khoa học. Bởi trong khoa học có rất nhiều câu hỏi, thôi thúc chúng ta đi tìm câu trả lời”, giáo sư chia sẻ.
Câu nói trên như một lời động viên, khích lệ các bạn trẻ, trong đó có Phạm Huy Hào (quê Phù Cát) đang là sinh viên năm 4 khoa Hóa, Trường ĐH Quy Nhơn, nhưng yêu thích khám phá thế giới vật lý. “Chủ đề của buổi nói chuyện chạm đến vấn đề mà tôi đang tìm hiểu. Sau khi được giải đáp thắc mắc và nhận được lời khuyên từ giáo sư, tôi đã có thể xác định được hướng nghiên cứu của mình”, Hào cho biết.
Năm 1999, GS. Gerardus’t Hooft cùng với thầy hướng dẫn tiến sĩ của mình là GS. Martinus J.G. Veltman được vinh danh giải Nobel Vật lý cho công trình nghiên cứu về “Cấu trúc lượng tử trong các tương tác điện yếu”. Đây là công trình khoa học quan trọng xây dựng nền tảng toán học vững chắc cho lý thuyết vật lý về các hạt cơ bản. Từ kinh nghiệm của bản thân, GS. Gerardus’t Hooft khuyên các bạn trẻ: Nếu muốn thông minh hơn thì chúng ta phải học, tự học suốt đời. Bởi lúc nào cũng có những vấn đề, lý do đặt ra cho chúng ta tìm tòi, học hỏi. Chúng ta cũng có thể tập hợp trí tuệ của nhiều người, biết cách hợp tác với nhau.
Gần gũi, nhiệt thành
Như mọi năm, cùng với lịch trình dày đặc tại hội thảo chính thức, những người tâm huyết làm nên chương trình “Gặp gỡ Việt Nam” tại Bình Định luôn sắp xếp các cuộc nói chuyện, giao lưu giữa những nhà khoa học danh tiếng với công chúng. Và cuộc nói chuyện của GS. Gerardus’t Hooft, trong khuôn khổ hội thảo vật lý quốc tế về “Khám phá vũ trụ tối” tại “Gặp gỡ Việt Nam” năm nay cũng không ngoại lệ. Đây là món quà quý đối với công chúng Bình Định, đặc biệt là các bạn trẻ yêu khoa học.
Lần đầu đến Việt Nam, chủ nhân giải Nobel Vật lý 1999 tỏ ra phấn chấn, hy vọng mang tình yêu, niềm đam mê khoa học đến cho giới trẻ. Nên, dù nhiều câu hỏi đặt ra trùng lắp với nội dung bài trình bày, có câu hỏi đi ngược lại với các lý thuyết vật lý đã được định hình; hay nhiều bạn trẻ diễn đạt bằng tiếng Anh chưa thật sự chuẩn, thông dịch viên phải dịch lại thêm lần nữa, ông vẫn vui vẻ giải thích cặn kẽ. Và, dù thời lượng chương trình khá ngắn, cộng thêm lịch làm việc ngay sau đó, ông vẫn nán lại hội trường để trả lời cho tường tận.
Ấn tượng về những câu hỏi chuyên môn khá hay của các bạn trẻ ngay tại buổi giao lưu, giáo sư cho rằng, đó là những câu hỏi đi sâu vào những vấn đề đang được nghiên cứu của các nhà vật lý. “Các bạn học sinh, sinh viên có tư duy tốt, thể hiện qua cách đặt câu hỏi khá thông minh và nội dung sâu sắc, tập trung vào những câu hỏi lớn của ngành Vật lý lý thuyết. Tôi tin rằng với sự dìu dắt đúng đắn, Việt Nam sẽ xây dựng được lớp khoa học trẻ nòng cốt tham gia vào cộng đồng khoa học thế giới”, GS. Gerardus’t Hooft nói.
Cơ hội phát triển của Việt Nam rất nhiều và tiềm năng rất lớn
Chia sẻ cùng PV Báo Bình Ðịnh bên lề sự kiện, GS. Gerardus’t Hooft cho biết, ông cùng các bạn học ở châu Âu từng tham gia phản đối chiến tranh tại Việt Nam. Ông nhận xét: “Hậu quả để lại của chiến tranh làm cho đất nước Việt Nam nghèo, và đi sau châu Âu khá xa. Trong chuyến thăm lần này, tôi nhận thấy cuộc sống của người dân Việt Nam vẫn còn khá vất vả, nhưng tôi cũng thấy được sự nỗ lực thay đổi của các bạn qua những công trình xây dựng, những dự án khoa học kỹ thuật có tiềm năng”.
GS. Gerardus’t Hooft cho rằng, cơ hội phát triển của Việt Nam rất nhiều và tiềm năng rất lớn, cả về kinh tế và KHKT. Việt Nam nên tận dụng các nguồn lực trong và ngoài nước, tham gia và chia sẻ cùng cộng đồng thế giới về giao thương kinh tế cũng như phát triển khoa học ứng dụng lẫn khoa học cơ bản. Việt Nam cần khẳng định vai trò của mình trong việc đóng góp những công trình khoa học có giá trị cho quốc gia và thế giới. Từ đó, tăng cường quan hệ hợp tác trong khoa học, nhằm thúc đẩy nền kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
THU HIỀN