Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ:
“Mũi nhọn” trong phát triển sản xuất nông nghiệp ở khu vực
Ngày 18.8, Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp (KHKTNN) Duyên hải Nam Trung bộ sẽ tổ chức kỷ niệm 20 năm thành lập và đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì. 20 năm xây dựng và phát triển, Viện đã khẳng định vai trò nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ trong sản xuất nông nghiệp, phục vụ phát triển KT-XH vùng Duyên hải Nam Trung bộ.
Thế mạnh chọn tạo giống
Sau khi thành lập, xuất phát từ nhu cầu sản xuất của vùng Duyên hải miền Trung và chiến lược nghiên cứu toàn vùng, Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp (KHKTNN) Duyên hải Nam Trung bộ đã được Bộ NN&PTNT, Bộ KH&CN giao chủ trì và phối hợp thực hiện nhiều đề tài, dự án. Viện còn thực hiện các mô hình trình diễn của các dự án thuộc Chương trình khuyến nông quốc gia gồm các loại cây lúa, bắp, điều, xoài, đậu phụng, rau, hoa, chương trình 3 giảm 3 tăng trong sản xuất lúa... Hàng năm, Viện còn thực hiện từ 3 - 5 dự án thuộc Chương trình nông thôn miền núi, gồm các loại cây lúa, bắp, cỏ, điều, sa nhân, đậu đỗ... với diện tích 150 - 200 ha tại các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn ở các tỉnh Duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên.
Nghiên cứu chọn tạo giống cây trồng mới tại phòng thí nghiệm của Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ.
TS Nguyễn Thanh Phương, Phó Viện trưởng Viện KHKTNN Duyên hải Nam Trung bộ, cho biết: “Có thể nói, thành tích nổi bật nhất của Viện trong 20 năm qua là công tác chọn tạo giống phục vụ chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Chuyển đổi từ cây sử dụng nhiều nước sang cây sử dụng ít nước để thích ứng với hạn hán, chuyển từ trồng lúa sang trồng màu và cây ăn quả”.
Các giống được chọn tạo là những giống chịu hạn để thích nghi với biến đổi khí hậu (BĐKH). Riêng từ năm 2005 đến nay, đã có 83 tiến bộ kỹ thuật được đưa ra phục vụ sản xuất, bao gồm giống và quy trình canh tác. Trong đó, có 25 giống được công nhận; 23 cây đầu dòng xoài, bưởi, dừa và 1 chế phẩm sinh học, cùng 34 quy trình canh tác.
“Đặc biệt, chỉ trong vòng 10 năm, Viện đã có 5 giống lúa được thương mại hóa. Năm 2014, giống lúa ANS1 được chuyển giao cho Công ty giống cây trồng Nha Hố (Ninh Thuận). Năm 2016, giống lúa AN1 được chuyển nhượng cho Tổng Công ty CP Vật tư Nông nghiệp Nghệ An. Năm 2017, các giống lúa BĐR02, BĐR07, BĐR27 cũng được “gả” cho Công ty TNHH Nông Việt Phát. Đây là hướng phát triển quan trọng để đưa giống cây trồng tốt ra thị trường một cách nhanh chóng và rộng rãi, phục vụ sản xuất, góp phần chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp”, TS Hồ Huy Cường, Viện trưởng Viện KHKTNN Duyên hải Nam Trung bộ, tâm đắc.
Kiểm tra chất lượng giống đậu phụng chịu hạn do Viện chọn tạo và chuyển giao cho nông dân sản xuất tại huyện Tây Sơn.
Trong khi đó, nhiều giống cây trồng khác Viện chọn tạo thành công được Bộ NN&PTNT công nhận. Đối với cây mì, giống KM7 có đặc tính ngắn ngày, chịu hạn, thích hợp với khí hậu trong vùng, hiện đang có dự án sản xuất thử để công nhận chính thức. Với cây đậu phụng, 5 giống đã được công nhận gồm: LDH.01, LDH.04, LDH.06, LDH.09, LDH.10, được đưa vào sản xuất với diện tích lớn ở các tỉnh. Quan trọng hơn, nhiều giống chịu hạn như LDH.10 và giống chịu mặn LDH.09, lần đầu tiên được ra đời tại Việt Nam để giải quyết “bài toán” sản xuất cho các tỉnh ven biển.
Ông Phan Trọng Hổ, Giám đốc Sở NN&PTNT Bình Định, cho hay, Sở NN&PTNT đã phối hợp chặt chẽ với Viện thông qua chương trình hợp tác được ký kết hàng năm. Qua đó, Viện giới thiệu các kết quả nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ KHKT mới, và Sở “đặt hàng” Viện trong nghiên cứu giống cây, chuyển giao kỹ thuật gắn với yêu cầu thực tiễn và định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp của tỉnh. “Nhờ vậy, các kết quả nghiên cứu, chuyển giao tiến bộ KHKT của Viện đã được ứng dụng nhanh vào trồng trọt, góp phần tích cực trong phát triển sản xuất nông nghiệp của tỉnh đúng với chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ, nâng cao hiệu quả sản xuất, phù hợp điều kiện đặc thù của địa phương”, ông Hổ đánh giá.
Củng cố “xương sống” của ngành Nông nghiệp
Từ nay đến năm 2020, Viện KHKTNN Duyên hải Nam Trung bộ sẽ tập trung nghiên cứu, xây dựng và đề xuất chính sách phù hợp để phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa, nghiên cứu xây dựng cơ sở khoa học cho công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trên các loại đất canh tác, giảm mật độ sạ, tưới tiết kiệm... Đồng thời, Viện cũng thu thập, đánh giá và bảo tồn nguồn gen các đối tượng cây trồng dài ngày như điều, xoài, gỗ bản địa..., cùng các cây trồng chịu hạn, tài nguyên sinh vật có ích để phục vụ công tác chọn tạo giống mới theo hướng thích ứng, chống chịu và nghiên cứu chọn tạo giống cây trồng, biện pháp canh tác tiên tiến.
Trong giai đoạn 2011-2017, Viện KHKTNN Duyên hải Nam Trung bộ đã có 91 công trình nghiên cứu khoa học được công bố, trong đó có 83 công trình công bố trong nước và 8 công trình công bố quốc tế. Đây là kết quả rất quan trọng, tạo tiền đề để Viện tiếp tục đầu tư chuyên sâu cho nghiên cứu khoa học, dần chuyển sang mô hình nông nghiệp thông minh thích ứng với BĐKH, thích nghi với điều kiện đất đai, khí hậu ở những vùng sinh thái nông nghiệp trong khu vực.
TS Nguyễn Thanh Phương phân tích, với những thành tựu của cuộc “cách mạng công nghiệp 4.0” hiện nay, chúng ta phải có nền “nông nghiệp thông minh 4.0” tương ứng. Trong đó, nhà sản xuất sử dụng công nghệ kỹ thuật số, công nghệ sinh học, vật lý học... Vì thế, phải nâng cao năng lực cho đội ngũ nghiên cứu và đầu tư trang thiết bị.
“Nếu ví thương mại là “đôi chân” đưa nông sản tiến xa trên thị trường thì KH&CN được coi là “xương sống” để nâng cao giá trị cho nông sản. Để “xương sống” ấy vững chắc, giúp ngành Nông nghiệp nâng cao chất lượng thì cũng cần coi KH&CN là một sản phẩm mà thị trường nông nghiệp đang tìm kiếm. Công tác sản xuất giống cũng phải thích ứng theo từng giai đoạn, có bước đi bài bản, đầu tư cơ sở vật chất để thực hiện tốt từ giống tới quy trình canh tác, quan trọng nữa là có thị trường tiêu thụ”, TS Cường nhấn mạnh.
THU HIỀN