Ghi danh nữ cựu tù Trại giam tù binh Phú Tài
Trong khoảng thời gian từ 6.1967 đến 5.1972, một nhà tù của Mỹ - ngụy đã dựng lên tại thôn Phú Tài, xã Phước Long, huyện Tuy Phước (nay thuộc phường Bùi Thị Xuân, TP Quy Nhơn) để dồn hàng ngàn nữ chiến sĩ cách mạng từ các trại giam ở cả miền Nam về đây giam giữ. Không khuất phục trước những đòn tra tấn dã man, tàn bạo của kẻ thù, các nữ tù binh Phú Tài đã giữ vững khí tiết, kiên cường đấu tranh chống lại những âm mưu, thủ đoạn thâm độc của chúng. Ghi danh các chị, một tượng đài đã được xây dựng tại đây.
Công trình tượng đài cựu nữ tù binh tại Trại giam tù binh Phú Tài vừa hoàn thành xây dựng. Ảnh: VĂN LƯU
Bất khuất chốn lao tù
Điểm đặc biệt của Trại giam nữ tù binh Phú Tài là thành phần tù binh chủ yếu là nữ, tuổi đời còn rất trẻ, từ 17-22, đa số các chị chưa lập gia đình. Việc phân loại giới nữ để giam giữ riêng cho thấy âm mưu thâm độc và dã man của địch, nhằm vào người phụ nữ để áp dụng chế độ cai trị và hình thức tra tấn riêng. Tại đây, địch thực hiện chế độ giam giữ khắc nghiệt, nhằm làm cho tù binh suy kiệt thể xác, chết dần chết mòn trong trại giam. Mỗi phòng có diện tích khoảng 120m2, chúng giam 70-80 người có khi lên đến 100-150 người. Phòng giam như một hộp sắt, ban ngày nóng nực, ban đêm lạnh buốt. Chế độ ăn uống, sinh hoạt rất thiếu thốn.
Trong số 822 nữ tù của 30 tỉnh, thành bị giam giữ tại Trại giam nữ tù binh Phú Tài, Bình Định có 241 chị. Cũng như các nữ tù binh bị giam giữ tại đây, nữ tù binh ở Bình Định đã sống và bằng tay không chiến đấu chống lại chế độ lao tù độc ác của địch; giữ vững phẩm chất, khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Bằng ý chí và nghị lực của mình, chị em đã đoàn kết lại thành một khối thống nhất dưới sự lãnh đạo trực tiếp của các tổ chức Đảng trong trại giam, liên tục tổ chức các cuộc đấu tranh từ thấp đến cao, từng bước làm thất bại những âm mưu và thủ đoạn nham hiểm của địch. Trong các cuộc đấu tranh “một mất một còn”, một số chị em đã anh dũng hy sinh trước đòn roi tra tấn, bắn giết của chúng.
Bà Ngô Thị Thanh Trúc, Phó ban thường trực Ban liên lạc nữ tù binh Trại giam nữ tù binh Phú Tài, cho biết: “Trở về với đời thường, chị em tham gia công tác tại địa phương, nhiều người tiếp tục học tập nâng cao trình độ mọi mặt, đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng trong Đảng, nhà nước từ tỉnh đến cơ sở. Hầu hết chị em tham gia tích cực vào các hoạt động của địa phương. Tuy nhiên, do bị địch tra tấn, đánh đập dã man, hầu hết chị em có sức khỏe yếu, nhiều chị đã qua đời…”.
Ghi danh những nữ cựu tù
Ông Phan Thành Lang, Chủ tịch Hội Cựu tù Chính trị cách mạng tỉnh, cho biết: Hội Cựu tù chính trị cách mạng tỉnh đã lập sổ ghi danh tất cả những chị em nữ tù binh người Bình Định tại Trại giam nữ tù binh Phú Tài đã giữ vững phẩm chất khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, sống chiến đấu, hy sinh tại trại giam này, lưu lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau để giáo dục truyền thống cách mạng cho con cháu. Cuốn sách Ghi danh 822 nữ tù binh Trại giam tù binh Phú Tài trong cả nước cũng đã hoàn thành trong dịp kỷ niệm 72 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9 năm nay.
Không chỉ vậy, từ nhiều năm trước, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã có chủ trương xây dựng tượng đài nữ cựu tù Trại giam nữ tù binh Phú Tài ngay tại vị trí trại giam xưa. Công trình điêu khắc có ý nghĩa lịch sử này được UBND tỉnh giao Sở VH-TT làm chủ đầu tư với kinh phí xây dựng gần 15 tỉ đồng.
Hôm chúng tôi đến thăm, tượng đài đã hoàn thiện. Trên nền đá granit đỏ thoáng đãng, trang trọng, cụm tượng đài nổi bật lên với hình ảnh 3 người phụ nữ đại diện cho 3 miền Bắc, Trung, Nam hiên ngang giật tung xiềng xích. Phần đế tượng gợi đến hình ảnh một nhà tù với ô cửa sổ, những hình khối nặng nề tượng trưng cho sự khắc nghiệt, bạo tàn của chế độ cũ.
Ông Phan Thành Lang cho biết, UBND tỉnh đã dự kiến tổ chức một cuộc gặp mặt tất cả những cựu nữ tù Trại giam tù binh Phú Tài trong cả nước cùng với việc mừng hoàn thành tượng đài vào dịp Quốc khánh 2.9 này, nhưng do công tác tổ chức chưa đảm bảo nên cuộc gặp mặt lịch sử phải dời vào dịp kỷ niệm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22.12.2017.
Hơn 42 năm từ khi đất nước hoàn toàn giải phóng, những chiến công bất khuất của nữ cựu tù Phú Tài vẫn mãi là tấm gương tiêu biểu cho mọi thế hệ noi theo. Được biết, thể theo nguyện vọng của chị em nữ tù Phú Tài còn sống trên cả nước, Ban liên lạc nữ tù binh Phú Tài đang đề nghị Đảng và nhà nước xét phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho tập thể chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày tại Trại giam nữ tù binh Phú Tài.
MINH QUANG